europe

Fehmi Hajra 

Komogllava është një fshat në komunën e Ferizajit, me një natyrë të bukur që të bën për vete posa ta shikosh. Në pjesën më të gjelbëruar të fshatit gjendet shkolla fillore, ku vijojnë mësimet nxënës nga ky fshat dhe nga disa fshatra për rreth. Shkolla është në kontrast me fshatin. Ajo është e dëmtuar dhe çuditërisht ka një hyrje të ngushtë. Menjëherë, ngjitur me hyrjen është drejtoria e shkollës, që të bën të mendosh se aty është vendosur qëllimisht për të kontrolluar hyrje-daljet në shkollë. E ndërtuar shumë kohë përpara, ajo duket e vjetër, së bashku me mësimdhënësit të cilët gjatë pauzës së shkurtë pinë çaj rusi. Pastaj, në pauzën e gjatë, mësuesit luajnë shah, ndërsa mësueset tregojnë histori nga më të ndryshmet, nganjeherë edhe se kush është martuar e kush ka “met te shpia”.  

Drejtori nuk shihet tek “salla e arsimtarëve”. Ai gjendet në zyren e tij. Nuk pi çaj rusi e as nuk luan shah. Me një qendrim të ashpër, ai gjendet në siklet. Edhe për pak ditë do t’i duhet ta lerë postin e drejtorit. Në vend të tij partia ka vendosur njeriun e saj, i cili thuhet se ndjek vijën partiake besnikërisht dhe ka miratimin nga qendra, element ky vendimtar për një post siç është ai i drejtorit të shkollës. Në zyren e drejtorit gjendet një kompjuter i fikur dhe i mbuluar me një “tentene” për të parandaluar pluhurin që gjindet gjithandej tavolinës ku drejtori ka vendosur dokumente të rendësishme me të cilat qeverisë shkollën. Drejtori nuk i ka në qef vizitat andaj i pret ftohtë mysafirët.  

Për dallim nga drejtori, mësuesit dhe mësueset e shkollës i gëzohen vizitave, sidomos nga Prishtina. Në shenjë miqësie të dergojnë në klasë, ku japin mësim çdo ditë pune. Aty të presin fëmijë të bukur, por të ulur ndaras meshkuj me femra, të cilët të shikojnë çuditshëm. Derisa mësuesi e “shënon oren” dhe nxënësit janë të heshtur, keni mundësi të shikoni klasën, që përvec fëmijëve nuk ka asgjë të bukur. Për një çast do të harroni se jeni në klasë të një shkolle kur përpara jush do të shihni një ambient të zymtë që të shkakton ndërprerje në frymëmarrje; do të shihni inventar të vjetër dhe të çrregulluar, një tabelë të zezë e të habitshme se si nuk po rrëzohet për parketin e lyer me ngjyrë të zezë që kundërmon; do të shihni dritare që vështirësojnë depërtimin e dritës në klasë me ç’rast klasa duket depresive dhe e neveritshme. E, kur mësuesi do t’i urdhërojë nxënësit të nxjerrin librat dhe t’i hapin në faqe 21, do të habiteni se si në ketë shkollë shekujt nuk paskan lëvizur.

Në shumicën e shkollave të Kosovës, sidomos ato fillore në zona rurale gjendja duket e pashpresë dhe nxënësit e mësimdhënësit ndjehen të harruar dhe të dëshpëruar nga çdo gjë. Me paga qesharake, shumica e mësimdhënësve të shtyer në moshë, kanë shumë probleme për t’u familjarizuar me programet dhe metodat e reja të mësimdhënies. Reformat duket se kanë krijuar vetëm huti dhe regres në sistemin arsimor.  

Ndërkohë jo shumë kilometra larg këtyre fëmijëve që mësojnë në kushte ekstremisht të vështira, politikanët kosovarë, sidomos ata në pushtet të prirë nga Kryeministri Çeku, në javët në vijim teksa “Dita e Europës” po afrohet, do t’iu flasin me entuziazëm atyre dhe neve, se si Kosova ka një të ardhme të garantuar në Europë. Kryeministri këtyre nxënësve dhe gjithë nxënësve të vendit, do t’iu premtojë në javët në vijim, se Qeveria e Kosovës do të bëjë çdo gjë që ata të rritën në një Kosovë që ka të ardhme të ndritur europiane, ashtu siç kanë premtuar edhe paraardhësit e tij. Ndërkohë, Ministri i Arsimit do të vazhdojë me konkursin e Ministrisë që udhëheqë për esenë më të mirë, me temën “Rruga e Kosovës për në Europë” dhe esetë më të mira të shkruara nga nxënësit kosovarë do të shpërblehen në ditën e Europës, me 9 maj. Ndoshta Ministri i Arsimit do ta zgjedh pikërisht shkollën fillore në Komogllavë me rastin e kësaj dite, që të mbajë një ligjeratë për t’i informuar se si Kosova po ecen me hapa progresivë drejt Unioni Europian. Do t’ju përmend dokumente siç është Partneriteti Europian, Mekanizmi Përcjellës i Marrëveshjes për Stabilizim – Asocim, e dokumente të tjera. Por nuk do t’i përmend “Kriteret e Kopenhagës” dhe assesi se çka kërkohet aty. Do të frikohet se nëse i përmend edhe një nxënës i shkollës fillore do ta kuptojë se Kosova është shumë larg integrimit europian. Do të frikohet nga reagimi i ndonjë nxënësi që do ta kuptojë se ajo që po flet Ministri është realitet fiktiv.

Pas ditës së Europës, me 10 maj nxënësit do të shkojnë në të njejtën shkollë dhe me të njejtat kushte të neverishtme. E, kur të kthehen pas dite nga shkolla do të shikojnë se si bashkëfshatarët e tyre të rritur janë mbledhur tek “zadruga” e fshatit, të cilët në mungesë të punësimit dhe përspektivës terë ditën diskutojnë se si të sigurojnë një vizë për të dalë jashtë këtij vendi. Këta të fundit janë realiteti europian i dukshëm në Kosovë. Por, Kryeministri Çeku, ngjajshëm siç kanë bërë edhe ata para tij, do ta injorojë krejtësisht ketë realitet. Do të vazhdojë të flasë me entuziazëm për integrimin e Kosovës në UE. Nuk do të lejojë që askush t’ia prishë festën e madhe. Vend e pavend do ta përseritë shpesh se Kosova ka të ardhme të ndritur në Europë, në mënyrë që ta besojë edhe vet atë çka thotë ose që e kanë këshilluar ta thotë.  

Ndërkohë, do të jetë një grup i njerëzve të cilët do ta ngrisin zërin kundër retorikës dhe izolimit që sot dominon në Kosovë, pesha e të cilave do të ndihet pikërisht në ditën e Europës me 9 maj, në vendin më të varfër europian. Por, çuditërisht një vend me politikanë shumë të pasur, të cilët janë kujdesur aq mirë që vet ta vizitojnë çdo cep të Europës dhe botës, me para të qytetarëve. Të përgatitur mirë që t’i arsyetojnë vizitat jashtë vendit për çështje të “pavarësisë dhe shtetësisë”, ata kanë harruar qytetarët e këtij vendi, të cilët gjenden të izoluar në pjesën më të varfër europiane - pjesë kjo që thuhet se ka pasuri të mëdha nën-tokësore, por varfëri dhe izolim mbi tokë.